Batonlagip ni Fray Andres de Urdaneta: Marka ti Siudad ti Urdaneta iti Mapa ti Lubong

“AGBALIN a marka ti Siudad ti Urdaneta iti mapa ti lubong.”
Daytoy ti kuna ni National Commission on Culture and the Arts Executive Director ken Presidential Adviser on Culture Cecile Guidote Alvarez iti bitla daytoy iti inaugurasion ti parke a nainagan ken ni Fray Andres de Urdaneta iti sango ti city hall ti Urdaneta City, Pangasinan, idi Abril 25, 2009.
Kadua ni Alvarez da Department of Education Undersecretary ken NCCA Chairman Vilma Labrador a nangibagi ken ni Presidente Gloria Macapagal Arroyo; Jose Miguel Santamaria Ezeiza a Mayor ti Ordizia, Espania a lugar ni Urdaneta; National Artist for Landscpae Architecture Sculpture Ildefonso Santos, maysa kadagiti uppat a National Artist a nangdesinio iti nasao a parke; Urdaneta Mayor Amadeo Perez, Jr.; ken Fr. Pedro G. Galende, OSA, a pangulo ti Urdaneta 500 Commission, ken dadduma pay nga opisial, estudiante ken umili ti Pangasinan ken dagiti kameng ti nasional ken lokal a prensa iti nasao nga inaugurasion, a nagpaay a tampok iti pannakarambak ti maika-500 nga anibersario ti pannakayanak ti nasao a prayle nga Agustiniano a nakaaramid kadagiti di magatadan a kontribusion iti historia ken arte iti maika-15 a siglo ken iti Filipinas.

Pammadayaw
ken ni Fray Urdaneta
Nagbinnuligan daytoy a proyekto ti gobierno ti Filipinas ken ti Siudad ti Ordizia, Espania. Nagpaay met ti NCCA a kas kangrunaan nga ahensia a nangiwayat iti nasao a selebrasion.
Babaen ti Presidential Proclamation 1423 a pinirmaan ni Presidente Arroyo, naikeddeng ti Tawen 2008 a Tawen ni Fray Andres de Urdaneta. Nabukel met ti 15 ti kamengna a komite a mangsukisok iti ania man nga impormasion mainaig ken ni Fray Urdaneta, kangrunaanna dagiti naaramidan ti nasao a prayle iti Filipinas.
Itay napan a tawen, bimmisita ni Presidente Arroyo idiay Ordizia, Espania a nanginaugoraranna iti Urdaneta Museum iti nasao a siudad. Kaduana ti mayor ti nasao a siudad a ni Mayor Ezeiza, opisial a nayalnag met iti nasao nga okasion ti Tawen ni Urdaneta.
Kalpasan daytoy, bimmisita met ni Mayor Ezeiza iti Filipinas tapno dar-ayanna dagiti nadumaduma nga okasion a kas pammadayaw ken ni Fray Urdaneta a pakairamanan ti pannakairuar ti selio, ken nadumaduma a komperensia ken taripnong mainaig kadagiti naaramidan ti nasao a prayle. Naangay pay itay napan a tawen dagiti pasalip iti arte (art contest) kadagiti estudiante, pannakaidrama ti biag ni Urdaneta iti Radyo Balintataw ken pannakaipabuya daytoy iti “Sining Gising” iti NBN-4.
Kalikaguman ti Presidente a maitukit iti panunot dagiti agtutubo ti di magatadan nga akem ni Fray Urdaneta iti “pannakatakuat manen” ti Filipinas, ken ti panangusatna iti dana nga agturong iti globalisasion wenno ti panagbalin ti lubong a maymaysa a purok.
Kas kuna ni Alvarez, ni Urdaneta ti nangimaldit iti Filipinas iti mapa ti lubong babaen ti panangtakuatna iti natalged a pagdaliasatan dagiti galeon (barko) iti am-ammo itan a Galleon Trade iti Taaw Pasipiko a naam-ammo kalpasanna a kas Rota ni Urdaneta. Karaman ngarud iti nasao a selebrasion ti panangitandudo kadagiti pagimbagan dagiti marino ken agdaldaliasat iti taaw.

Naisangsangayan
a Prayle
Nayanak ni Fray Andres Urdaneta idi Nobiembre 30, 1498 iti Ordizia, iti probinsia ti Basque a Guipuzcoa, Espania. Kas soldado, nagpaay a kapitan iti pannakigubat ti Espania kontra iti Italia.
Idi nagsubli iti Espania, nairaman iti nadumaduma nga ekspedision. Kalpasanna, simrek a padi iti Agustinian Order iti Mexico. Idi inkeddeng ni Ari Felipe Segundo nga ikalawa ti kolonia ti Espania, imbaonna ni Fray Urdaneta iti maysa nga ekspedision. Kaduana ni Miguel Lopez de Legazpi, simmanglad iti Cebu idi 1565.
Mapapati a ni Fray Urdaneta ti nangitukit iti bin-i ti Kristianismo iti Filipinas. Isu pay ti mapapati a nangidaulo iti pannakabangon ti Basilica del Santo Niño iti Cebu. Indauluanna dagiti misionero nga Agustiniano iti panangikasaba ken ni Jesucristo kadagiti nadumaduma nga isla iti Filipinas. Mapapati pay nga indagadagna ti panagkararag iti panangusar kadagiti katutubo a lengguahe.
Idi binaon ni Legazpi a dumawat iti tulong iti Espania para iti Filipinas, insingasing daytoy ti panangdaliasatna iti sabali ngem nasaysayaat ken ab-ababa a dana. Natakuatanna ngarud ti nadakamat iti ngato a Rota ni Urdaneta (Urdaneta Route) a nausar iti sumaruno a 250 a tawen para iti Manila-Acapulco Galleon Trade, a nausar met a pannakarangtay iti panagsisinnukat ti kultura ti Europa ken Asia babaen ti Mexico.
Nagsubli ni Urdaneta iti Mexico ket pimmusay idi 1568.

Marka ti Urdaneta
iti Mapa ti Lubong
Kas nakuna, naipatakder ti batonlagip ni Fray Andres de Urdaneta iti plasa iti mismo a sango ti munisipio ti siudad ti Urdaneta. Kayatna a sawen, kas kalawa laeng kadagiti kadawyan a parke iti Filipinas. Makaliwliwa ketdi kadagiti mata dagiti mapukpukisan a ruot ken mula, ken dagiti natatayag a bua-Tsina iti aglikmut ti batonlagip, ken iti likudan daytoy, dua a puraw a fountain a “nabistian” kadagiti bumalitok nga anghel.
Ngem naidumduma ti kinadaeg ti mismo a monumento. Ipakitana ti kinamagdaliasat ni Fray Urdaneta, nakatakder ti rebulto daytoy iti kasla barko nga agdaldaliasat— nakubong iti umasul a danum— sitatag-ay ti kanawan daytoy iti krus idinto a nakaiggem ti kanigidna iti timon. Iti agpada a bakrang ti barko, adda dagiti muralia a mangipakita iti kabibiag ti prayle.
Nabangon ti parke babaen ti nagtitipon a sirib dagiti uppat a National Artist: da Abdulmari Asia Imao ken Napoleon Abrera a nangdisenio iti monumento ken dagiti muralia itoy; ni Alejandro Roces a nangsurat iti “Ode to Fray Andres Urdaneta” nga Ingles ti orihinalna ken naipatarus iti uppat a lengguahe— Espaniol, ti lengguahe ti Basque, Tagalog ken Iluko (impatarus ni dati a Literary Editor ti BANNAWAG Jose A. Bragado)— ken naimaldit dagiti “lima nga oda” iti kutit ti “barko ni Urdaneta”; ken, Ildefonso Santos Jr. a nangdesinio iti sibubukel a landscape ti parke.
Iti bitla ni Mayor Ezezia, kinuna daytoy a ti batonlagip iti Urdaneta, Pangasinan ti naimatanganna pay laeng kapipintasan a parke iti lubong a naipanagan ken ni Fray Urdaneta. Innayon pay daytoy a no la ketdi maaywanan a nasayaat ken maipromot daytoy, nayon daytoy a maipagtangsit ti probinsia ti Pangasinan iti lubong, wenno kas marka ti Siudad ti Urdaneta iti mapa ken historia ti lubong.
Iti met biang ni NCCA Executive Director Alvarez, kinunana a naaramiden dagiti maseknan dagiti akemda. Mabati metten kadagiti taga-Urdaneta ti panangsaluad ken panangitandudo kadagiti lagip, sirib, kinabaknang ken nagan nga impatawid ni Fray Andres de Urdaneta. (AST/ Rinetrato ti autor)

Bannawag, Hunio 1, 2009

NCCA Writers' Prize Now Open!

The National Commission for Culture and the Arts announces that the NCCA Writers’ Prize is now open for application by Filipino writers.

The NCCA Writers’ Prize a biennial grant awarded to five (5) writers, one for each of the following categories: Poetry (Ilocano language), Novel (Filipino language), Essay (Kapampangan language), and Drama (Cebuano language/Bicolano language). The grant, in the amount of TWO HUNDRED FIFTY THOUSAND PESOS gross, will assist the Grantee during the writing stage of the project. The grant is good for one year, after which a manuscript of the writing project will be submitted to the NCCA for possible publication or staging.

The NCCA, in line with its mission to “encourage the continuing development of a pluralistic culture by the people themselves,” will be creating the opportunity to have a direct hand in the development of Filipino literature. With the grant, the NCCA Writers’ Prize winners will be freed from the demands of their work and shall be able to focus on the writing of the project for one year.


ELIGIBILITY

The grant is open to all Filipino writers, of legal age, except to the officers and members of the NCCA Secretariat and the incumbent Executive Council Members of the NCCA Committee on Literary Arts and Committee on Dramatic Arts.


MECHANICS

For the 2009 NCCA Writers’ Prize competition, the following shall be the requirements in the submission of entries:

1. Applicants must submit an accomplished application form, available at the NCCA Planning, Policy Formulation, and Programming Division (P/PFPD) or download from the NCCA website: http://www.ncca.gov.ph, curriculum vitae, and a 3 – 5 page concept paper discussing the rationale and significance of the project, the initial output of the project which shall be submitted in four (4) printed copies along with the concept paper. For 2009, the categories and the expected initial output are:

Category Initial Output

1. Novel – Filipino language First 50 pages
2. Poetry – Ilocano language 10 poems; 1 poem per page
3. Drama – Bicolano language 1 act for a full length drama,
2 1-act plays
4. Drama – Cebuano language 1 act for a full length drama;
2 1-act plays
5. Essay – Kapampangan language 3 chapters or no less than 50 pages


All the sample works shall be in typewritten form. Manuscript and concept paper shall not bear the name of the applicant in any of the pages.

2. Applicants are allowed to apply in only one (1) category.

3. Applications will be evaluated by an Ad Hoc Screening Committee selected by the Committee on Literary Arts and the Committee on Dramatic Arts. There will be three members of the screening committee per category.

4. The grant will be released in four tranches, with the first tranche to be given during the awards ceremony at the beginning of the writing period and the succeeding tranches upon submission of the following:

2nd tranche - 50% of the writing project
3rd tranche - 75% of the writing project
4th tranche - 100% of the writing project

5. The writing grant is good only for one year. The NCCA will allow a maximum extension of six (6) months only with written justification by the Grantee.

6. Completed manuscript must be submitted in two forms: one (1) printed copy and one (1) electronic copy in MSWord format in a diskette. The project output shall be as follows:

Category Project Output

1. Novel – Filipino language Minimum of 50,000 words
2. Poetry – Ilocano language 30 poems
3. Drama – Bicolano language 2 or more acts for a full-length drama, 5 1-act plays
4. Drama – Cebuano language 2 or more acts for a full-length drama; 5 1-act plays
5. Essay – Kapampangan language 12 chapters or no less than 200 pages

7. The grant is non-transferable. All privileges shall be enjoyed by the Grantee himself/herself based on the successful evaluation of the work in progress. A member from the Screening Committee of each category shall be assigned as Reader to evaluate the succeeding materials to be submitted by the Grantee. Upon submission of the positive evaluation of the reader for the second and third tranches, the corresponding amounts shall be released immediately to the Grantee. However, for the fourth tranche, the same will be released only upon completion of evaluation of the completed manuscript by the Reader. Revisions, however, may be recommended by the Reader. Only upon final approval of the completed manuscript shall the final tranche be released to the Grantee.

8. Deadline of submission of application together with the curriculum vitae of applicant and other requirements shall be on October 15, 2009. All applications shall be addressed to:

2009 NCCA WRITERS’ PRIZE Secretariat
Planning, Policy Formulation and Programming Div. –
Institutional Programs
National Commission for Culture and the Arts
NCCA Building, 633 General Luna St.
Intramuros, Manila

Attention: Frances S. Alincastre
Planning Officer III

9. Materials that were not selected shall not be returned anymore.


COPYRIGHT AND OWNERSHIP RIGHT

1. The Grantee hereby grants the NCCA the first option to publish the output of the Grant. The NCCA will have the right to produce or authorize to be produced, for staging, telecasting, broadcasting, or cinema or other forms of exhibition from time to time any output of the writing grant. The NCCA will also be allowed to include the output of the Grant in the NCCA Website. The first option to publish of NCCA expires one year after completion of the Grant.

2. It is understood that the literary material submitted has not been submitted to any other award body or has not received any prize and is not a completed manuscript but a work in progress. Any violation of the guidelines shall mean withdrawal of the grant and any amount paid to the Grantee shall be returned to the NCCA. The award then will be transferred to the person who garnered the second highest vote during the Screening of the materials.

For entry forms, write to info@ncca.gov.ph. or call 5272192 local 608.

Panagsapata Dagiti Baro nga Opisial ti GUMIL Filipinas

PANAGSAPATA DAGITI BARO NGA OPISIAL TI GUMIL FILIPINAS. Pagsapsapataen ni Mayor Rosario C. Go ti Currimao, Ilocos Norte dagiti baro nga opisial ken mamagbaga ti GUMIL Filipinas, ti gunglo dagiti mannurat nga Ilokano iti Filipinas ken ballasiw-taaw, itay Mayo 10, 2009 iti Ernesto Go Mega Complex iti nasao nga ili. Dagiti nagsapata (manipud iti maikadua iti kanigid, agpakanawan): Elizabeth M. Raquel (presidente); Eden C. Bulong (tesorera); Sherma E. Benosa (P.R.O.); Ben Pacris (bus. manager); Ma. Rose A. Cabie (director); Leo S. Fagaragan (director); Guillermo Concepcion (director); Rodie Taan (director; ken Judge Vivencio S. Baclig (legal adviser). Saan a nakadar-ay da Fernando B. Sanchez (bise presidente); Ariel S. Tabag (sekretario-heneral); Jose A. Bragado (adviser); Reynaldo A. Duque (adviser); Dr. Jim P. Domingo (adviser) ken Juan S.P. Hidalgo Jr. (adviser). Kalpasan ti nasao a panagsapata, naangay ti umuna a board meeting ti grupo a nakatinongan dagiti mangbukel kadagiti nadumaduma a komite agraman ti pannakayalnagto ti www.gumilfilipinas.com, ti opisial a website ti GUMIL Filipinas, ken ti pannakayalnagto manen ti napagungar a Balikas, ti opisial a pagiwarnak ti gunglo, inton Agosto 23, 2009 a sumaruno a board meeting ti grupo iti pagtaengan da Judge Baclig iti Bloomfields Subdivision, Novaliches, Quezon City. (Rinetrato ni Aileen R. Rambaud)

Agserbi a rangtay dagiti kultura: NCCA creative industry, naluktan

Tapno maitandudo ti industria ti panagpartuat dagiti katutubo ken tapno makatulong iti pannakaikadakkel ti paglakuan iti produkto dagitoy a naggapu pay iti nadumaduma a suli ti pagilian, nanglukat iti tiendaan ti National Commission for Culture and the Arts (NCCA), kaduana ni Dr. David Baradas, maysa a nalatak a curator ken social anthropologist. Masarakan ti nasao a tiendaan iti lobby ti pasdek ti NCCA iti 633 General Luna Street, Intramuros, Manila.
Proyekto ti NCCA a tarawidwidan ni Dr. Baradas, opisial a naluktan ti tiendaan idi Abril 27, 2009 iti panangidaulo ni NCCA Chairman Vilma Labrador. Panggep ti NCCA Creative Industries a maipamatmat dagiti “di pay naipakpakita a kinabaknang” ti naidumduma a laing. Maysa nga steering committee iti NCCA Management Committee ti mangsiput iti proyekto iti pannakikoordinar ni Josie Maglalang ken idauluan ni Deputy Executive Director Marilou Jacob.
Kuna ni NCCA Executive Director Cecile Guidote Alvarez a ti tiendaan ti agserbi a rupa ti School for Living Traditions ti NCCA ken iti panagsanay dagiti adipen ti arte iti GAMABA (Gawad Manlilikha ng Bayan). Mayannatup met daytoy a One Stop Shop iti poverty alleviation program ta makatulong a mangipaay iti gundaway a pagganaran ken mangipaay iti trabaho kadagiti katutubo nga addaan iti talento iti creative industry.
“Saan a magatang iti sabali a lugar (dagiti produkto),” kinuna ni Baradas. Innayon daytoy nga agilako laeng tiendaan kadagiti produkto a kabaruananen iti langa ken makaawis kadagiti turista.
Saan laeng a tagilako ti kayat nga ipamatmat ti NCCA Creative Industry Shop kadagiti turista no di ket ti nadumaduma a wagas ti arte nga us-usaren dagiti katutubo a nagtitinnawidanda metten iti adu a henerasion.
Agpangpanggep ti grupo ni Dr. Baradas a mangiwayat iti workshop kadagiti estudiante ken mangisursuro, kasta metten ti binulan a panagpabuya (audio-visual) kadagiti tema mainaig iti nasao nga industria kas panangyam-ammo kadagiti umili.
Kuna ni Baradas a masapul a yam-ammo ti pagilian dagiti napimpintas a produkto iti merkado ti lubong ta partuat dautoy ti sirib, kinamanagpartuat, ken tuodanen a tradision. Kasta met a mayam-ammo ken mapadayawan dagiti tattao ken lugar a naggapuan dagitoy naisangsangayan a partuat.
“Maparparmatak a no agtultuloytayo iti daldaliasatentayo a dana, dumur-as daytoy tiendaantayo,” kinuna ni Baradas. (NCCA-Public Affairs and Information Office)

Bannawag, Mayo 18, 2009

Batonlagip ni Fray Urdaneta iti Pangasinan, nayalnag

Bimmisita ni Mayor Jose Miguel Santamaria Ezeiza ti Ordizia, Espania iti Siudad ti Urdaneta, Pangasinan tapno personal a saksianna ti pannakayalnag ti batonlagip ni Fray Andres de Urdaneta iti sango ti kabarbaro nga Urdaneta City Hall idi Abril 25, 2009.
Beterano nga agdaldaliasat iti taaw ken padi nga Agustiniano, ni Fray Urdaneta ti nangimaldit iti Filipinas iti mapa ti lubong babaen ti panangyuritna iti dalan nga agsubli (return route) iti nagbaetan ti Filipinas ken Mexico ket nausar met daytoy iti panagdaliasat dagiti galeon iti uneg ti 250 a tawen ti Galleon Trade.
Naituding met ti 2008 a Tawen ni Urdaneta, iti pannakarambak ti maika-500 nga anibersario ni Fray Andres de Urdaneta, ti praile nga Agustiniano a nakaipaay iti di magatadan a kontribusion iti historia ken arte ti Filipinas idi maika-15 a siglo.
Para iti nasao a naisangsangayan nga okasion, nagbinnulig ti gobierno ti Filipinas ken siudad ti Ordizia, Espania iti pannakabalabala ti pannakarambak daytoy. Nangipaulog ni Presidente Gloria Macapagal Arroyo iti maysa a proklamasion a mangbukel iti 15-katao a komite a mangisaknap iti impormasion maipanggep ken ni Urdaneta.
Dakkel met ti akem ti National Commission for Culture and the Arts, nga idauluan ni chairman ken Department of Education Undersecretary Vilma Logronio Labrador, executive director ken concurrent PA on Culture Cecile Guidote Alvarez.
Tampok ti selebrasion para ken ni Urdaneta ti pannakayalnag ti maysa a batonlagip iti plasa ti Siudad ti Urdaneta, Pangasinan, a naipanagan ken ni ken para iti lagip ni Fray Andres de Urdaneta.
Uppat a Nailian nga Adipen ti Arte (National Artist) ti namagtitipon iti siribda para iti nasao a batonlagip, da Napoleon Abueva (sculpture), Abdulmari Asia Imao (sculpture), Ildefonso P. Santos (landscape sculpture) ken Dr. Alejandro R. Roces (literature).

Bannawag, Mayo 11, 2009

Mayor Go ti Currimao, I.N., mamagsapata kadagiti baro nga opisial ken adviser ti GF

Pagsapataen ni Mayor Rosario C. Go iti Currimao, Ilocos Norte dagiti baro nga opisial ken adviser ti GUMIL Filipinas iti panangidaulo ni Elizabeth Madarang-Raquel ti Pinili, Ilocos Norte iti alas dies ti agsapa inton Mayo 10 iti Ernesto Go Mega Complex, Currimao, I.N.
Kadua ni Raquel, agdama pay a presidente ti GUMIL Ilocos Norte, ken agpapaay a District Supervisor iti Currimao District ti Dept. of Education, Division of Ilocos Norte, nga agsapata da Fernando B. Sanchez, bise presidente; Ariel S. Tabag, sekretario-heneral; Eden Bulong, tesorera; Sherma E. Benosa, PRO; Benjamin P. Pacris, business manager; Ma. Rose A. Cabie, Leonardo S. Fagaragan, Guillermo I. Concepcion, ken Rodie Taan, agpapada a kameng ti hunta direktiba; Baldovino Ab. Valdez, ex-officio director; ken dagiti mamagbaga ti gunglo.
Kalpasan ti nasao a panagsapata, maisaruno ti umuna a board meeting dagiti naagapad nga opisial nga agtakem manipud iti Mayo 1, 2009 agingga iti Abril 30, 2011. (Sherma E. Benosa)

(Bannawag, Mayo 11, 2009. Naladaw a naipaskilmi.)

Kultura: Pakatipunan ti pagsiriban ken kinasiasinno ti gunglo -- Zafaralla

Ni MA. ROSE A. CABIE
GMM PRO/ GF Director

QUEZON CITY -- Impaganetget ni Dr. Paul Blanco Zafaralla, maysa kadagiti manmano a mabigbig nga art critic ti pagilian, ti kinapateg ti kultura a mangiladawan iti kinasiasino ti ania man a gunglo a pakaisupadianna kadagiti sabali.

Dayta ti bugas ti dandani maysa nga oras a lektiurna iti nailian a kombension ti GUMIL Filipinas, ti gunglo dagiti mannurat nga Ilokano iti Filipinas ken ballasiw taaw, a naangay iti Our Lady of the Angels Franciscan Seminary iti Novaliches ditoy a siudad.

Ti tema ti dua nga aldaw a kombension dagiti mannurat, ti maika-41 a tinawen a panagtataripnongda nanipud nanipud idi 1968, a nagpatingga idi Domingo Kinnit (Easter), isu ti: "Pluma: mangtagiben kannawidan, mangsaluad nakaparsuaan."

Iti lektiur ni Zafaralla, retirado a Professor 10 iti University of the Philippines 'iti Los Banos, kinunana a ti kultura ket maysa a balikas ken pakabuklan naruay a garit babaen ti tao, lugar, panawen, ar-aramid ken di ar-aramid.

Kasta metten, kinunana, dagiti pampanunot ken di pampanunoten, rikna ken di rikriknaen, sao ken di sasawen, ken dadduma pay a langa ken idiar ti sinnupangil.

"Iti sabali a pannao, ti kultura ti pakadagupan ti amin a pagsiriban ken kinasiasino ti ania man a gunglo ti tao a mangidasig kadakuada kadagiti dadduma," kinuna ni Zafaralla, autor ken editor ti nadumaduma a libro maipanggep iti arte.

Innayonna: "Maipinget ti kultura kadagitoy a gapuanan ni Ilokano iti arte: literatura, abong, musika, pinintaan, sirib iti panagikitikit (LAMPS).

"Maalubog dagiti sumagmamano a LAMPS iti Kailokuan a gapuanan ni Ilokano, wenno maipanggep kenkuana. Kangrunaan a panggep: Ania ti ingas ti kultura ni Ilokano, no adda man, a nailaga kadagiti LAMPS?"

Sinaggaysa ni Zafaralla a trinatar no ania ti kultura ni Ilokano a nailanad kadagiti sumagmamano a literatura, kangruinaan ti daniw, manipud maika-17 a siglo agingga iti agdama; ti kultura ni Ilokano a nailaga kadagiti abong manipud punganay agingga iti maika-19 a siglo.

Kasta pay a bininsabinsana no ania ti kultura ni Ilokano a nayurnos kadagiti musika babaen ti samiweng ken balikas; ania ti kultura ni ilokano a nailadawan kadagiti pintura manipud maika-19 agingga iti maika-20 a siglo.

Ket saanna met a pinanawan ti kultura ni Ilokano a naimuli kadagiti bunga ti siribna iti panagkitikit.

"Lagipentayo," kinuna ni Zafaralla, tubo ti Pinili, Ilocos Norte ngem agnaeden 'diay Los Banos, "ti kinuna ti maysa a masirib a taga-Laud idi punganay: No naisaon ken naarmiden ti amin, daytoy laeng ti mabati: Kultura."

Naglektiur met iti kombension da Zacarias Sarian, taga Batac, Ilocos Norte ken Ramon Magsaysay Awardee nga agsursurat iti linawas a magasin a Bannawag; Ron Bryant, premiado nga Independent Filmmaker; ken Dr. Abercio Rotor.

Nagbasa met iti daniw da Rose Cruz Daproza, maysa kadagiti delegado manipud GUMIL Hawaii; Dr. Fernando B. Sanchez, 2006 Pedro Bucaneg Awardee ken Saribitniw King idi 2005; ken Prof. Honor Blanco Cabie, agdama a Saribitniw King, mangisursuro iti literatura ken panagiwarnak iti napalabas a 30 a tawen.

Malaksid kadagiti taga-amianan ti Luzon ken Metro Manila, nagatendar met iti kombension dagiti dadduma a mannurat iti Hawaii, Greece, Italia ken New Jersey.